Categoría: Santa Uxía

Arrancan os actos do centenario do Santa Isabel o “Titanic galego”

Este sábado día 2 de xaneiro cúmprense os 100 anos do afundimento do vapor-correo Santa Isabel nos baixos da Illa de Sálvora. No naufraxio acontecido á 1.50 da madrugada, morreron 213 persoas e salvaronse 53. É o naufraxio mais importante en número de vítimas civis do século XX e a prensa da época chamouno “O titanic galego”.

“O Barbanza” a nosa publicación mensual publicou no seu último número de decembro un amplo reportaxe gráfico e infografía no que se narra de xeito breve a historia do naufraxio e o acontecido aquela tráxica madrugada.

Pode leerse ou descargarse desde o enlace O Barbanza 16-17

ACTOS INSTITUCIONAIS Pola súa banda o Concello de Ribeira empeza a desenvolver diversos actos que se alongarán durante todo o ano 2021.

A xornada inicial será este día 2, no que se procederá ás 13,30 horas á inauguración da exposición “Bravura. Cen anos do naufraxio do Santa Isabel” que durante todo o ano estará no Museo Municipal de Ribeira.

Previamente a parroquia celebrará unha misa funeral na Igrexa Parroquial ás 12 .30 de mañá en memoria das 213 persoas que perderan a vida no naufraxio.

Debido á situación de pandemia tanto o acto relixioso como a inauguración da mostra estará limitada en asistencia de público. A mostra abrirase a partir do luns e será de acceso libre.

Os visitantes do Museo Municipal recibirán un exemplar da edición especial en formato tabloide que como si fora un xornal de principios do século XX, pasa revista a historia do naufraxio, a mostra do que se pode ver na exposición, o papel do segundo heroe do Santa Isabel, Luis Cebreiro, e a reproducción dun artigo de Lustres Rivas e dunha folla do caderno manuscrito “Las mugeres de Sálvora. Tragedia griega” de Valle-Inclán que non chegou a ser realidade.

A milla solidaria Heroínas de Sálvora

Paralelamente a este acto celebraraes a milla solidaria Heroínas de Sálvora que será en formato virtual. A iniciativa que se celebra por segundo ano lembra ás mulleres de Aguiño que o 2 de xaneiro de 1921 fixéronse ao mar para salvar aos sobreviventes de naufraxio do Santa Isabel, unha iniciativa organizada pola concellería de Deportes do Concello de Ribeira .

Este 2021 será diferente, xa que a pandemia obrigou aos promotores a optar por unha versión virtual, polo que cada persoa poderá saír os días 2 e 3 para completar o percorrido que considere máis oportuno. Todo o recadado irá destinado á Fundación Faiben. Os interesados en participar deben apuntarse a través da páxina web www.galitiming.com. O custo de anotación por persoa é de cinco euros.

1930 Heroína riveirense hai 90 anos

 Na década dos anos noventa recuperei para a historia local de Riveira a historia do naufraxio do “Vapor-correo Santa Isabel”. Un transporte marítimo non que faleceran 213 persoas o 2 de xaneiro de 1921.

Sería cunha serie de artigos publicados en varios xornais galegos nos que aparecerían amais por primeira vez, fotografías de como era o buque. De aí nacería o libro “Sálvora, memoria dun naufraxio. A traxedia do Santa Isabel”, e con recuperaríase o papel dás heroínas de Sálvora, que por certo foran CATRO e non tres como algúns se empeñan en poñer. Unha delas interviría decididamente desde outra dorna. E iso sen esquecer tampouco ós homes que tamén intervirán no salvamento e que recibirían recoñecemento oficial.

Pero hoxe traio a esta páxina a outra heroína de 17 anos tamén de Riveira. Corría o ano 1930 e a Sociedade Española de Salvamento de Naufragos concedía unha medalla e un premio en metálico á moza Dolores Fernández Sarasqueta, quen como recollía a prensa da época era homenaxeada en Vigo a principios de novembro dese mesmo ano. A moza salvou a unha meniña de dez anos de morrer afogada o 3 de setembro.

Hoxe  reproduzo parte da páxina da publicación “Mujeres españolas” do 9 de novembro de 1930 na que se recollía o acto da homenaxe feita na cidade olívica a esta riveirense, da que por certo se cumplen 90 anos da súa heroicidade.

1930 heroismo riveirensew

Segue a polémica da B e da V no topónimo de Santa Uxía

O pasado 26 de abril recollíamos un artigo escrito en El Correo Gallego do doutor en filoloxía clásica José Manuel Pérez Fernández, doutor en filoloxía clásica sobre o uso da “B” ou da “V” na parroquia de Santa Uxía de Ribeira. El defendia a V.

Hoxe o xornal compostelán publica outro artigo neste caso de Antón Santamarina, coordinador do seminario de onomástica da RAG, neste caso defende a B.

El Correo Gallego, domingo 24 de maio de 2020

“A propósito de Ribeira”, artigo de José Manuel Pérez Fernández, doutor en filoloxía

El Correo Gallego publica este domingo 26 de abril no seu suplemento dominical ECG, un artigo do doutor en filoloxía clásica, José Manuel Pérez sobre o uso da “B” ou da “V” na parroquia de Santa Uxía de Ribeira.

O doutor pasa revista á evolución das distintas formas da escrita . A conclusión…… mellor leelo artigo.

“Herrera en COPE” trata este luns 30 de setembro o debate da B e da V de Santa Uxía

20190930.- O programa da cadena COPE tratará esta maña a partir das 12 do mediodía a polémica do uso da “b” ou da” v” no topónimo da capital barbanzán. O programa presentado por Jon Uriarte dentro de “Herrera en Cope” será en emisión nacional.

O tema volta a actualidade a raíz dunha proposición no pleno municipal de setembro que esta tarde debatirá o cambio do haxiotopónimo. A proposición faina o PsdeG- Psoe e con caseque total seguridade sairá a B polo que se modificaría o nome de Santa Uxía de Riveira aprobado polo pleno o 11 de novembro de 1984, sendo alcalde o socialista Ventoso Mariño.

Artigo sobre a historia.- Desde 1600 aproximadamente Santa Uxia escribeuse con V. Sería Jerónimo del Hoyo cando era coéngo cardeal da igrexia de Santiago e como visitador da diócese encargado de percorrer os lugares que eran propiedade do arcebispado e rexistrar os seus bens que se extendería a V. Como resultado desas visitas realizadas en 1606 escribiría as “Memorias do Arcebispado de Santiago” editadas 1607 e que se encontran no arquivo da SAMI Catedral de Santiago. A obra sería publicada por edicións Porto a mediados do século pasado en Santiago.

Con anterioridade Santa Uxía aparece por primeira vez citada nun documento de 1387 cando o coéngo cardeal don Bernardo Domínguez deixa unha cantidade de cartos para que se celebren misas pola sua alma a varias parroquias entre elas a de Santa Ougea de Ribeira. En 1432 os diezmos eclesiásticos do “ Liber Tenencia del Horreo o memorial de la hacienda, rentas y pensiones” recolle a existencia de catro parroquias Palmeira, Oleiros, Carreira e Ribeira.

Os documentos posteriores siguen aparecendo co fonema b ata 1607 en que empeza a v. Seria nesta época cando amais o libro mais antiguo que se conserva da parroquia datado en 1633 e que aínda se conserva no arquivo diocesano, usa o fonema V.

A aprobación do uso deste fonema sería decidido no pleno a raíz do informe presentado polo cronista oficial de Ribeira, Carlos Garcia Bayón, quen basea o uso da v na existencia do apelido Mariño de Rivera, á sazón os señores da zona.

O uso da B voltaría a actualidade cando no ano 1969-70 o corresponsal de “El Correo Gallego”, único xornal que daquela publicaba novas diarias da cidade, troca o uso da v pola b. O único argumento utilizado para ese cambio era a tese de que a v fora imposta polos industriais cataláns que desembarcarían na comarca a mediados do século XVIII, é dicir uns 150 anos despois de empezar a usala v. O feito de selo único medio que tiña continuidade na información impulsou o uso da B, dándose a dicotomía de que os nativos da cidade escriben con V e os de fora con B.

Pouco a pouco nas novas xeracións imponse o uso da B, e a iso axuda o feito de que a “Toponimia de Galicia” establece que o nome se escribe con esa grafía o proceder a orixe da denominación da beiramar do nominativo latino da primeira declinacion “ripa”.

E asi hoxe seguimos a liortas co nome, os carteis da administración autonómica e os seus organismos con B e os locais con V. Mal que nos pese ós uvistas nesta discusión, e facendo caso da evolución latina e da historia, a razón e dos da B e a solución definitiva sera como a de Puebla e decir Pobra, Riveira será Ribeira.

Recoñecerán sen embargo que o de “Riveira” dáballe unha idiosincrasia que distinguía o pobo das mais de 500 “Ribeiras” que existen en Galicia. E xa postos hai que cambialo de Avenida do Malecón, palabra que non existe en Galego e que tería que ser Avenida do Dique, entre outras que en todo hai excepcións cando convén. Xosé M. Fernández Pazos


Documento más antiguo con referencia a Ribeira con B de 1387

Memorias do Cardeal Jerónimo del Hoyo 1607 en que se empeza a usala V

“O vapor Santa Isabel” protagonista do semanario “España Exterior”

O semanal España Exterior publica esta semana un amplo reportaxe sobre o naufraxio do vapo-correo Santa Isabel e o papel das heroínas que interviron no salvamento de naúfragos e o papel do segundo oficial do barco, Luís Cebreiro. Na ampla reportaxe sae tamén unha entrevista coa directora da película “Santa Isabel”, Paula Cons que se estrenará o vindeiro ano.

España Exterior 20190909 
© 2021: Riveira na memoria | Easy Theme by: D5 Creation | Powered by: WordPress