A historia do noso Concello (redaccion@riveira.eu 609 800 950 )

A historia do noso Concello (redaccion@riveira.eu 609 800 950 )

Artigos

now browsing by category

 

“Herrera en COPE” trata este luns 30 de setembro o debate da B e da V de Santa Uxía

20190930.- O programa da cadena COPE tratará esta maña a partir das 12 do mediodía a polémica do uso da “b” ou da” v” no topónimo da capital barbanzán. O programa presentado por Jon Uriarte dentro de “Herrera en Cope” será en emisión nacional.

O tema volta a actualidade a raíz dunha proposición no pleno municipal de setembro que esta tarde debatirá o cambio do haxiotopónimo. A proposición faina o PsdeG- Psoe e con caseque total seguridade sairá a B polo que se modificaría o nome de Santa Uxía de Riveira aprobado polo pleno o 11 de novembro de 1984, sendo alcalde o socialista Ventoso Mariño.

Artigo sobre a historia.- Desde 1600 aproximadamente Santa Uxia escribeuse con V. Sería Jerónimo del Hoyo cando era coéngo cardeal da igrexia de Santiago e como visitador da diócese encargado de percorrer os lugares que eran propiedade do arcebispado e rexistrar os seus bens que se extendería a V. Como resultado desas visitas realizadas en 1606 escribiría as “Memorias do Arcebispado de Santiago” editadas 1607 e que se encontran no arquivo da SAMI Catedral de Santiago. A obra sería publicada por edicións Porto a mediados do século pasado en Santiago.

Con anterioridade Santa Uxía aparece por primeira vez citada nun documento de 1387 cando o coéngo cardeal don Bernardo Domínguez deixa unha cantidade de cartos para que se celebren misas pola sua alma a varias parroquias entre elas a de Santa Ougea de Ribeira. En 1432 os diezmos eclesiásticos do “ Liber Tenencia del Horreo o memorial de la hacienda, rentas y pensiones” recolle a existencia de catro parroquias Palmeira, Oleiros, Carreira e Ribeira.

Os documentos posteriores siguen aparecendo co fonema b ata 1607 en que empeza a v. Seria nesta época cando amais o libro mais antiguo que se conserva da parroquia datado en 1633 e que aínda se conserva no arquivo diocesano, usa o fonema V.

A aprobación do uso deste fonema sería decidido no pleno a raíz do informe presentado polo cronista oficial de Ribeira, Carlos Garcia Bayón, quen basea o uso da v na existencia do apelido Mariño de Rivera, á sazón os señores da zona.

O uso da B voltaría a actualidade cando no ano 1969-70 o corresponsal de “El Correo Gallego”, único xornal que daquela publicaba novas diarias da cidade, troca o uso da v pola b. O único argumento utilizado para ese cambio era a tese de que a v fora imposta polos industriais cataláns que desembarcarían na comarca a mediados do século XVIII, é dicir uns 150 anos despois de empezar a usala v. O feito de selo único medio que tiña continuidade na información impulsou o uso da B, dándose a dicotomía de que os nativos da cidade escriben con V e os de fora con B.

Pouco a pouco nas novas xeracións imponse o uso da B, e a iso axuda o feito de que a “Toponimia de Galicia” establece que o nome se escribe con esa grafía o proceder a orixe da denominación da beiramar do nominativo latino da primeira declinacion “ripa”.

E asi hoxe seguimos a liortas co nome, os carteis da administración autonómica e os seus organismos con B e os locais con V. Mal que nos pese ós uvistas nesta discusión, e facendo caso da evolución latina e da historia, a razón e dos da B e a solución definitiva sera como a de Puebla e decir Pobra, Riveira será Ribeira.

Recoñecerán sen embargo que o de “Riveira” dáballe unha idiosincrasia que distinguía o pobo das mais de 500 “Ribeiras” que existen en Galicia. E xa postos hai que cambialo de Avenida do Malecón, palabra que non existe en Galego e que tería que ser Avenida do Dique, entre outras que en todo hai excepcións cando convén. Xosé M. Fernández Pazos


Documento más antiguo con referencia a Ribeira con B de 1387

Memorias do Cardeal Jerónimo del Hoyo 1607 en que se empeza a usala V

90 anos do Banco de La Coruña

O emblemático Banco de La Coruña, abría a súas portas hai 90 anos en Riveira, un luns 3 de setembro de 1928. A entidade bancaria, hoxe BBVA, sería o primeiro banco que contaría cunha oficina física en Santa Uxía, sería na rúa Venecia o lado da Farmacia Ferrer.

Posteriormente o 18 de xaneiro de 1950 o banco compraría na Praza de Otero Goyanes, hoxe Porta do Sol,  unha casa de pranta baixa onde levantaría un novo edificio para instalar a súa oficina. Nese mesmo edificio que aínda hoxe acolle o banco, estaría no seu primeiro andar ata 1975, o Círculo Mercantil e Industrial, entidade que este mesmo mes cumpre tamén 90 anos e que foi fundada polo vallisoletano J. Antonio Martínez de la Devesa, con función de Cámara de Comercio.

O Banco de La Coruña foi absorbido a finais de 1970 polo Banco de Bilbao, absorción que iría parella a apertura de novas oficinas ata ser hoxe o BBVA. O Banco de La Coruña, sería a entidade promotora do despegue económico de Riveira na segunda metade do século vinte. O seu apoio débese por exemplo a posta en marcha de FRINSA, a maior das empresas do noso concello dirixida por Ramiro Carregal e que foi creada na década dos sesenta como fábrica de xeo polo Marqués de Revilla, o avogado Iglesias Corral, e a propia entidade herculina amais doutros socios locais e bancarias, pero esa é outra historia.

2014 A parroquia de Santa Uxía vivirá un 2014 cheo de celebracións

Reproduzco de seguido o artigo publicado en La Voz de Galicia neste domingo 5 de xaneiro sobre os aniversarios dos actos da Parroquia de Riveira neste 2014. ——-

Desde que un 28 de decembro de 1159 leramos por primeira vez o nome de “Santa Eugenia de Ripe Maris”, nunha doazón do monarca Fernando II no recén creado núcleo de Santa Eugenia o Mosteiro de Melón, transcorreron séculos de historia local dun lugar, despois pobo, vila e cidade, unida sempre o mar…..
1920 Patrona Santa Uxía (Riveira). Arquivo Joferpa

1920 Patrona Santa Uxía (Riveira). Arquivo Joferpa

1925 Igrexa Riveiraw
Hoxe iniciamos 2014 como un ano cargado de celebracións parroquiais no que a Comunidade cristián da vila seguirá desenvolvendo a súa intensa actividade relixiosa, formativa e social.
E neste repaso inicial do recen estreado ano lembramos varios acontecementos que terán lugar nos próximos meses e nos que esperamos que a Comunidade participe activamente coa súa colaboración.
Neste 2014 celebraremos o 150 aniversario da consagración do templo parroquial.
Na década dos anos cincuenta do século XIX, contaba Santa Uxía con algo mais de 2.300 almas, e un deteriorado e vello templo que unido o seu reducido tamaño decidiran as autoridades civís e eclesiásticas, a construír un novo edificio.
Por aquel entón o Párroco don Andrés Vilarelle, e o Alcalde don José Landeira Sevilla, inician o proxecto co apoio do gran benfeitor da localidade don Antonio Romero Ortiz.
En 1860 se procedía á demolición da Igrexa antiga e a nova faríase entre ese ano e 1864. 0 lugar elixido para levantala era un amplo solar chamado “Horta do Palomar” situado na confluencia das rúas Venecia e Floridablanca e que daría posteriormente orixe á chamada Praza do Carme, e xa a principios do século XX á que se chamaría Porta do Sol e hoxe Otero Goyanes.
O edificio sería deseñado polo arquitecto Faustino Domínguez Domínguez, e o acto de Consagración tería lugar un domingo 20 de novembro de 1864, presidido polo Párroco don Domingo Antonio do Pazo e o que asistiu don Antonio Romero Ortiz.
Pero este ano 2014 tamén será o do cincuentenario da consagración do Monumento o Sagrado Corazón de Xesús.
Durante anos o “Monumento o Sagrado Corazón” presidiu toda a cidade de Riveira. Era visible desde moitos puntos da costa e da ría ata que quedou rodeado de edificios. Este templo foi construído pola empresa Obrascom en tempos do párroco don Juan Bautista Boo Romero. A iniciativa foi de dona Josefa Santos e tras unha colecta popular, edificouse nun terreo doado á Igrexa por Manuel Picher. Sería o Cardeal Quiroga Palacios o que o Consagrou en xuño de 1964.

E rematamos este breve resumo lembrando que tamén este ano 2014, cumpriranse os 35 anos do nomeamento e chegada como párroco de Cesáreo Canabal. Sería o16 de xullo de 1979, día do Carme cando chegaría a Santa Uxía, parroquia na que leva desenvolvendo unha intensa actividade como pastor da Comunidade católica, que non dubidamos continuará dando os seus froitos neste ano de tantas celebracións.

 

 

 

Manuel Lustres Rivas, xornalista e escritor

José Manuel Antonio Lustres Rivas (Riveira, 11 de xaneiro de 1888 – Redondela, 10 de novembro de 1936),  xornalista, político e escritor riveirense, vítima da represión do bando franquista durante a Guerra Civil.  Fillo dun piloto de buques mercantes, José Lustres Gonzalez e de María Rivas Otero, trasladouse a Santiago de Compostela para estudar medicina na súa universidade. Alí fíxose amigo de Castelao e participou nos debates do Café Colón. Moi vinculado ao galeguismo,  empezou a colaborar no diario ourensán O Miño e en  en Galicia Nova e na Gaceta de Galicia, que se editaba en Vigo. Foi tamén director do Heraldo Galego. En 1915 marchou a Madrid onde escribiu para España Nova, A Xornada, O Liberal e A Publicidade. Regresou a Galicia en 1918, onde colaborou coa Concordia de Vigo ata 1922.  Ao ano seguinte foi nomeado redacto-xefe do xornal “Galicia. Diario de Vigo”. Tras pasar uns anos en Arxentina durante a ditadura de Primo de Rivera, á volta colaborou co Faro de Vigo, entre outros medios.

Nos primeiros días da Guerra Civil, foi detido na sé do xornal e encarcelado na prisión habilitada no antigo lazareto da illa de San Simón. Foi asasinado en novembro de 1936 e o seu corpo achado nunha estrada próxima a Redondela. En 1986 foi declarado Fillo Ilustre de Riveira.

Manuel Lustres Rivas (Riveira 1888-Redondela 1936)

Manuel Lustres Rivas (Riveira 1888-Redondela 1936)

Casa de Manuel Lustres Rivas 1980. Fotografía arquivo Xosé María Fernández Pazos

Casa de Manuel Lustres Rivas 1980. Fotografía arquivo Xosé María Fdez. Pazos

Artigo de La Voz de Galicia, publicado o 11 de novembro de 2011
No  75 cabodano de Manuel Lustres Rivas

 por Xosé María Fernández Pazos, xornalista e historiador

A principios de 1984 tiña a oportunidade de falar amplamente con dona Inés Lustres Rivas. Muller de idade avanzada e irmá do insigne xornalista riveirense, Manuel Lustres, de quen o próximo día 10 de novembro se cumprirán 75 anos do seu asasinato en Redondela. Read More
© 2019: Riveira na memoria | Easy Theme by: D5 Creation | Powered by: WordPress